Pakistan atəşkəsi müddətsiz etməyə çalışır

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ-İran danışıqlar prosesini canlandırmağa çalışır. O, İranın yaxın ətrafında sülhdə maraqlı olan bütün ölkələrin dəstəyini axtarır. Şərif Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Türkiyəyə səfərə çıxıb.

Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına görə, Səudiyyə Ərəbistanı və Qətərdə danışıqlar ikitərəfli olacaq, Türkiyədə isə Şərif Antalya Forumunda iştirak edəcək və orada Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşəcək.

Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Nezavisimaya qazeta” yazıb.

Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:

Pakistanda ordu real gücə malikdir. Buna baxmayaraq, baş nazir müəyyən edilmiş prosedurlara uyğun olaraq, Prezident Asif Əli Zərdariyə ABŞ, İsrail və İran arasındakı münaqişəyə son qoymaq üçün danışıqların ikinci mərhələsində vasitəçilik etmək planları barədə məlumat verib.

Əlbəttə ki, Zərdari baş nazirin ABŞ-İran dialoqunu davam etdirmək istəyini alqışlayıb. Lakin daha vacib olan Vaşinqtonun Şərifin missiyası haqqında nə düşünməsidir. Prezident Donald Tramp Pakistanın addımlarını dəstəklədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, danışıqlar yaxın iki gün ərzində baş tuta bilər. BMT-dən də müsbət cavablar gəlib.

Bir çox Qərb şərhçiləri bu barədə nikbinlik ifadə edirlər. Baxmayaraq ki, ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Venslə İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqer Qalibaf arasında həftəsonu keçirilən 21 saatlıq danışıqlar heç bir nəticə verməyib.
 
Hazırda yalnız 22 aprelə qədər əvvəl əldə edilmiş atəşkəs razılaşması qüvvədədir və bu, bir tərəfdən yalnız ABŞ və İsrailə, digər tərəfdən isə İrana aiddir. İsrail və İran təmsilçiləri (xüsusən də Livanın “Hizbullah” hərəkatı) arasında atəşkəs hələ əldə edilməyib.

Lakin Tramp auditoriyasını təəccübləndirməyə davam edir. O, əvvəllər danışıqların Avropada baş tuta biləcəyini deyirdi, amma indi yenidən Pakistana işarə edərək, hökumətini deyil, ordu rəisi Asim Muniri əla işlərinə görə tərifləyib. Bu arada, qarşıdan gələn danışıqlarla bağlı hələ də aydınlıq yoxdur. 

AP xəbər agentliyi İran və ABŞ-ın danışıqlara razılıq verdiyini, lakin nümayəndə heyətlərinin yeri, vaxtı və tərkibi barədə hələlik qərar verilmədiyini bildirib. Rəsmilər İslamabad və Cenevrəyə istinad edirlər. BMT Baş katibi Antonio Quterreş danışıqların ikinci mərhələsinin çox ehtimal olunduğunu bildirib. Lakin o, əlavə edib:

"Düşünmürəm ki, ilk görüşdə belə mürəkkəb məsələ həll olunsun. Danışıqların davam etməsi və atəşkəsin qorunması lazımdır".

NG-yə verdiyi müsahibədə Ali İqtisadiyyat Məktəbinin professoru Aleksey Portanski deyib:

 "Danışıqların məhsuldar olacağına ümid var. Ekspertlər Amerika tərəfinin gözlənilməzliyini nəzərə almalıdırlar. Amerika elitasının bir çox nümayəndəsi Trampın bir az dəli olduğunu deyir. Yenə də uğur qazanmaq şansı var". 

Pakistanın niyə vasitəçi rolunu oynaması sualına cavab olaraq professor bildirib ki, Pakistan qarşı tərəflərlə bərabər məsafəli münasibətlər saxlayır. Bu, həm Tehrana, həm də Vaşinqtona yaraşır.

Lakin Pakistanın Çində himayədarı, demək olar ki, müttəfiqi var. Bu o deməkdirmi ki, Çin birbaşa iştirak etməsə də, Pakistanın vasitəçiliyi ilə ABŞ-İran danışıqlarına təsir göstərir?
 
Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər və Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun direktor müavini Aleksandr Lomanov NG-yə bildirib: "Çin yalnız danışıqlara hazır olan ölkələrə kömək edə bilər. Çinin rəsmi arsenalında hər iki tərəfə güc tətbiq etmək və ya iqtisadi təzyiq göstərmək üçün alətlər yoxdur. Əlbəttə ki, Çinin İrana investisiyaları var. Əgər sülh bərqərar olsaydı, bu, amerikalılar tərəfindən məhv edilmiş iqtisadiyyat sektorlarının bərpasına kömək edə bilər. Lakin Pekin ABŞ-nı İrana daha yumşaq davranmağa məcbur edə bilməz. Amma mənə elə gəlir ki, Vaşinqton İrana qarşı sərt mövqe tutarsa və İrandan Çinə karbohidrogen tədarükünün qarşısını alarsa, Trampın may ayına planlaşdırılan Çinə səfəri ləğv edilə bilər".

Neft tədarükündə və Yaxın Şərqdə sülhün bərpasında böyük marağı olan başqa bir güc də var. Bu, Hindistandır. Amerika və İran niyə vasitəçi kimi Pakistanı deyil, Hindistanı seçdilər?

Hindistanlı jurnalist Vinay Şukla NG-yə verdiyi müsahibədə qeyd edib: 

"Birincisi, Pakistan İranın qonşusudur. 

İkincisi, Trampın Asim Munirlə uzun müddətdir ki, yaxın münasibətləri var. Üstəlik, İrandakı İslam İnqilabından sonra Tehran və Vaşinqton arasında münasibətlər kəsildikdə, Vaşinqtondakı Pakistan səfirliyi Tehranın maraqlarını təmsil edirdi. 

Üçüncüsü, İsrailin İranı bombalamağa başlamazdan bir neçə gün əvvəl Hindistanın Baş naziri Narendra Modi İsrailə səfər etdi. Buna görə də Hindistanın vasitəçi rolunu iddia etməsi çətin olardı".

Y. Qacar
 

• Teqlər
• #Pakistan
• #atəşkəs