İranla müharibə TRIPP layihəsini ləngidir

İrəvandakı mənbələr bildiriblər ki, İranla müharibə səbəbindən TRIPP (Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu) layihəsinin bir hissəsi olaraq ərazini araşdırmaq üçün Amerika şirkəti nümayəndələrinin səfəri təxirə salınıb. 

Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə "Foreign Policy" yazıb.

ABŞ nəşrinin təhlilində qeyd olunur:

Prezident Donald Trampın İrana qarşı siyasəti Ermənistan və Azərbaycan arasında yeganə uğurlu sülh razılaşmasını poza bilər.

Keçən il Tramp uzun müddətdir düşmən olan ölkələr arasında sülh prosesinə təkan verməyə və əhəmiyyətli diplomatik irəliləyiş əldə etməyə müvəffəq oldu. Trampın həddindən artıq şişirdilmiş qlobal sülh səyləri fonunda bu, əsl qələbə idi.

Lakin indi Trampın İrandakı müharibəsinin nəticələri onun Qafqazdakı nailiyyətlərini puç etməklə hədələyir. Həm Ermənistan, həm də Azərbaycan rəsmiləri Trampın dar xarici siyasət etibarlılarının diqqətini regiondan yayındırdığından narahatlıqlarını bildirirlər. Hətta elan edilmiş atəşkəslə belə, Ağ ev bir müddət İrana diqqətini yönəldəcək. Nəticədə, Qafqazda sülh üçün təkan itirilə bilər.

Tramp əvvəllər Ermənistan rəsmilərinin TRIPP layihəsi çərçivəsində sərhədin qanuni nəzarətini saxlayacağı, lakin yoxlamaların üçüncü ölkədən olan özəl şirkətin işçiləri tərəfindən aparılacağı bir həll yolu təklif etmişdi. Marşrut Ermənistan-Amerika birgə müəssisəsi tərəfindən idarə olunacaqdı.

Ağ ev sammitindən sonra hər iki tərəf münasibətləri yaxşılaşdırmaq üçün addımlar atmağa başladı. Azərbaycan beyin mərkəzlərinin mütəxəssisləri Ermənistana səfər etməyə başladılar və əksinə. Azərbaycan ilk dəfə olaraq Rusiya və Qazaxıstandan taxılın öz ərazisindən Ermənistana tranzitinə icazə verdi.

Fevralın əvvəlində vitse-prezident Cey Di Vens Ermənistana və Azərbaycana səfər edərək ABŞ-ın TRIPP-ni tamamlamaq əzmini nümayiş etdirdi.

TRIPP layihəsinin Ermənistanın cənub sərhədi boyunca, İran sərhədinə yaxın ərazidə həyata keçirilməsi planlaşdırılır. ABŞ-ın bu marşrutun tikintisi və istismarına cəlbinə ümid etdiyi şirkətlər, şübhəsiz ki, potensial investisiyalarına qarşı təhlükəsizlik risklərini yenidən nəzərdən keçirirlər.

Bundan əlavə, həm Yerevan, həm də Bakıdakı rəsmilər müharibənin ABŞ-ın diqqətini TRIPP layihəsindən yayındıracağından narahatlıqlarını ifadə etdilər.

ABŞ və Ermənistan hələ də bu marşrutu idarə edəcək bir şirkət yaratmaq üçün müqavilə imzalamayıblar. Bu proses artıq İranla məşğul olan Trampın müşaviri Stiv Uitkoffun rəhbərlik etdiyi kiçik bir qrup tərəfindən idarə olunur.

Daha geniş şəkildə desək, müharibə ABŞ-ın Qafqazdakı prioritetlərini sülhü daha da çətinləşdirəcək şəkildə dəyişə bilər. Hazırkı vəziyyətdə TRIPP layihəsi Sovet dövründən qalma dəmir yolu əlaqələrini bərpa etməklə İrana fayda verəcək. Layihə həmçinin İranın ən vacib ticarət və təhlükəsizlik sahəsi olan Ermənistan üçün xüsusilə faydalı olardı. Bəs Vaşinqton layihə ilə hələ də maraqlanacaqmı? Tramp artıq marağını itiribsə, necə olacaq?

ABŞ-ın iştirakı son bir neçə ay ərzində əhəmiyyətli irəliləyiş təmin edib. Bu amilin zəifləməsi sülh prosesi üçün əsl sınaq olardı.

Y. Qacar
 

• Teqlər
• #Tramp
• #TRİPP