İrana kim rəhbərlik edir?

“İranın Ali Liderinin komada olması ilə bağlı fərziyyələr, fikrimcə, əsassızdır. Bunlar əsasən Müctəba Xamnəinin ictimaiyyət arasında görünməməsinə əsaslanır. Lakin bu, daha çox ölkənin İsrailin əvvəlki lideri öldürməsindən dərs çıxardığı və yeni lideri sui-qəsddən qoruduğu anlamına gələ bilər. Ali rəhbərin öldürülməsi ölkənin vəziyyətinə ölümcül təsir göstərməsə də, ardıcıl ikinci Ali liderin ölümü yalnız ictimai rəyə güclü təsir göstərməyəcək. Bu, bütün hakimiyyət sistemini kökündən sarsıda bilər”.

Reyting.az “Interfax”-a istinadla xəbər verir ki, bunu Rusiya Strategiyalar və Texnologiyaların Təhlili Mərkəzinin aparıcı tədqiqatçısı Yuri Lyamin bildirib.

“Bəlkə də, Ali Liderin səhhətinin kritik olması ilə bağlı qəsdən yayılan şayiələr buna görədir. Düşünürəm ki, bütün bunlar ondan zərbəni dəf etmək zərurəti ilə izah olunur. Bu fərziyyəni ali rəhbərliyin digər hörmətli üzvünün – İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK – “Sepah”) baş komandanı Əhmədi Vəhidinin ictimaiyyət qarşısında olmaması da dəstəkləyir. Onun səlahiyyətləri əvvəlki Ali liderin ölümündən dərhal sonra bu vəzifəyə təyin olunması ilə sübut olunur. Vəhidi böyük hərbi və siyasi təsirə malikdir, İİKK rəhbərliyini öz üzərinə götürməzdən əvvəl ardıcıl olaraq müdafiə və daxili işlər naziri vəzifələrində çalışıb. Onun ictimaiyyət qarşısında susması da göstərir ki, Seyid Müctəba kimi dağların dərinliklərində gizlənir”, - deyə Lyamin əlavə edib.

Ekspert İranda “Sepah”ın çevriliş etdiyinə dair iddianı təkzib edib: 

“Əlbəttə, Korpusun təsiri çox artıb. Lakin yanvar hadisələrindən sonra. Hərbi şəraitdə isə, başa düşüləndir ki, təsir daha da güclənib. Buna baxmayaraq, bəzilərinin dediyi kimi, “Sepah” rəhbərliyinin tamamilə hər kəsi hakimiyyətdən uzaqlaşdırdığını deməzdim. Nəzərə almaq vacibdir ki, İranda elitalar, xüsusən də seçkilərdən sonra daim dəyişir. Bəzən bir fraksiya, bəzən digəri hakimiyyətə gəlir. Bu, əvvəlki Ali liderin dövründə də belə idi.

Bütün roluna baxmayaraq, ölkəyə rəhbərlik əsasən kollegial idi, yəni elita həddindən artıq daxili münaqişələrin qarşısını almaq üçün ortaq bir fikir formalaşdırmağa çalışır. Bu, həmişə sistemin sabitliyini qoruyub saxlayıb.

Hazırda ölkənin aparıcı ictimai xadimlərindən biri parlament sədri Məhəmməd Bağır Qalibafdır. Sözsüz ki, İran prezidenti Məsud Pezeşkian da publik siyasi xadimdir. Onun rolu hazırda ən vacib olmasa da, mülki administrasiyaya rəhbərlik etdiyi üçün ölkənin inkişaf kursunun müəyyənləşdirilməsində təsirə malikdir. Beləliklə, dini və siyasi elita hələ də ölkədə müəyyən nüfuzunu saxlayır. Sadəcə, şəraitə görə, o, İİKK ilə müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə zəifləyib”.

Yuri Lyamin qeyd edib ki, danışıqların pozulması ilə bağlı ən böyük narahatlıqlar İsrailin Livanda “Hizbullah”a qarşı mübarizəsindən qaynaqlana bilər:

“Hizbullah” Xamnəinin ölümündən sonra yaranan bütün problemlərə baxmayaraq, İranla birlikdə hərbi əməliyyatlara başladı. Buna görə də İran onları tərk edə bilməz. Əvvəldən bildirib ki, əgər sülh olarsa, bu, bütün müttəfiqləri üçün sülh deməkdir. Onların artıq çox yaxın münasibətləri var. Və bu yaxın ittifaqı qorumaq onlar üçün prinsip məsələsidir. Bunu İrandan Pakistan vasitəçilərinə edilən bir sıra diplomatik zənglər sübut edir.

Tehran hesab edir ki, iki həftəlik atəşkəs qismən yox, tam olmalıdır. Onlar Livanı tərk edə bilməzlər. Qeyd edim ki, Pakistanın baş naziri də bu məsələ ilə bağlı "atəşkəsin yavaş-yavaş başladığını" qeyd etmiş və xüsusilə Livanın rolunu vurğulamışdır. Hazırda Livan məsələsi nəinki danışıqların irəliləməsinə, hətta onların başlanmasına da mane ola bilər. 

Bəzi məlumatlara görə, İran İsrailin “Hizbullah”la müharibənin bitməsini rəsmi olaraq tanımadan hərbi əməliyyatları dayandırmasına icazə verməyə hazırdır. Ən azından bu qədər. İndi ABŞ prezidenti Donald Trampdan qərar gözləyirik”.

Y. Qacar
 

• Teqlər
• #İran
• #Hakimiyyət